Τα συχνά ταξίδια, οι αλλαγές ώρας και το γνωστό jet lag αποτελούν πλέον μέρος της καθημερινότητας πολλών ανθρώπων. Για γυναίκες που προσπαθούν να συλλάβουν ή παρακολουθούν στενά τον κύκλο τους, γεννάται συχνά η απορία: μπορεί το jet lag να επηρεάσει τη γονιμότητα ή την ωορρηξία;

Η απάντηση είναι ότι ναι, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι έντονες αλλαγές στο βιολογικό ρολόι μπορούν να επηρεάσουν προσωρινά τον κύκλο και τη συνολική ορμονική ισορροπία. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένα ταξίδι μειώνει σημαντικά τις πιθανότητες σύλληψης, όμως η σχέση μεταξύ κιρκάδιου ρυθμού και αναπαραγωγικής υγείας φαίνεται να είναι πιο σημαντική απ’ όσο πιστεύαμε παλαιότερα.

Ο οργανισμός λειτουργεί με βάση ένα εσωτερικό «ρολόι», γνωστό ως κιρκάδιος ρυθμός, το οποίο ρυθμίζει τον ύπνο, την παραγωγή ορμονών, τη θερμοκρασία του σώματος και πολλές ακόμη λειτουργίες. Όταν ταξιδεύουμε σε διαφορετικές ζώνες ώρας, το σώμα χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί. Αυτή η απορρύθμιση μπορεί να επηρεάσει ορμόνες που σχετίζονται με τον εμμηνορυσιακό κύκλο, όπως η μελατονίνη, η κορτιζόλη και οι αναπαραγωγικές ορμόνες.

Η μελατονίνη, η ορμόνη που συνδέεται με τον ύπνο και το σκοτάδι, φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο και στην ποιότητα των ωαρίων. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι οι διαταραχές ύπνου και οι συνεχείς αλλαγές στο ωράριο μπορεί να επηρεάζουν την ωορρηξία ή να προκαλούν μικρές αλλαγές στη διάρκεια του κύκλου. Αυτό παρατηρείται συχνότερα σε άτομα που εργάζονται σε βάρδιες ή ταξιδεύουν πολύ συχνά για επαγγελματικούς λόγους.

Σε κάποιες γυναίκες, μετά από ένα μεγάλο ταξίδι ή έντονο jet lag, μπορεί να εμφανιστεί καθυστέρηση περιόδου, πιο ασταθής κύκλος ή διαφορετικά συμπτώματα ωορρηξίας. Συνήθως αυτές οι αλλαγές είναι προσωρινές και ο κύκλος επανέρχεται φυσιολογικά μέσα στους επόμενους μήνες. Παράγοντες όπως το άγχος του ταξιδιού, η κόπωση, η αφυδάτωση, οι αλλαγές στη διατροφή και ο μειωμένος ύπνος μπορούν επίσης να επηρεάσουν το σώμα.

Στους άνδρες, η χρόνια διαταραχή του ύπνου και του κιρκάδιου ρυθμού φαίνεται να συνδέεται με χαμηλότερη ποιότητα σπέρματος και μεταβολές στα επίπεδα τεστοστερόνης. Αν και ένα περιστασιακό ταξίδι δεν θεωρείται ιδιαίτερα επιβαρυντικό, η χρόνια έλλειψη ύπνου και το συνεχές jet lag μπορεί να έχουν σωρευτική επίδραση στη συνολική αναπαραγωγική υγεία.

Για ζευγάρια που προσπαθούν να αποκτήσουν παιδί, οι ειδικοί συνιστούν να δίνεται έμφαση στη σταθερότητα του ύπνου και στη σωστή αποκατάσταση μετά από ταξίδια. Η καλή ενυδάτωση, η έκθεση στο φυσικό φως, η αποφυγή υπερβολικής καφεΐνης και η σταδιακή προσαρμογή στο νέο ωράριο μπορούν να βοηθήσουν το σώμα να επανέλθει πιο γρήγορα.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι το περιστασιακό ταξίδι δεν αποτελεί συνήθως σοβαρό εμπόδιο για τη σύλληψη. Αντίθετα, σε ορισμένες περιπτώσεις οι διακοπές και η απομάκρυνση από το καθημερινό στρες μπορούν να λειτουργήσουν θετικά για την ψυχολογία και τη συνολική ευεξία του ζευγαριού.

Η γονιμότητα είναι στενά συνδεδεμένη με τη συνολική ισορροπία του οργανισμού. Και καθώς η επιστήμη ερευνά όλο και περισσότερο τον ρόλο του ύπνου και του κιρκάδιου ρυθμού, γίνεται σαφές ότι η ποιότητα της καθημερινότητας —και όχι μόνο οι ιατρικοί παράγοντες— μπορεί να επηρεάζει την αναπαραγωγική υγεία περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε.